Khi xây nhà, nhiều gia chủ thường cho rằng giám sát, kiểm tra và nghiệm thu công trình đều là một công việc giống nhau. Thực tế, đây là ba hoạt động có mục đích, thời điểm và phạm vi thực hiện khác nhau nhưng liên quan chặt chẽ trong suốt quá trình xây dựng.
Nếu chỉ đợi đến khi công trình gần hoàn thành mới kiểm tra, nhiều sai sót tại móng, kết cấu, điện nước âm tường hoặc chống thấm đã bị che khuất. Khi đó, việc sửa chữa không chỉ khó mà còn có thể phát sinh thêm chi phí và ảnh hưởng đến các hạng mục đã hoàn thiện.
Vì vậy, để công trình được thi công đúng hồ sơ và kiểm soát chất lượng tốt hơn, gia chủ nên hiểu rõ giám sát là gì, kiểm tra là gì, nghiệm thu là gì và những thời điểm nào cần thực hiện.
Giám sát thi công là quá trình theo dõi công trình trong suốt quá trình xây dựng nhằm kiểm soát việc thi công có phù hợp với hồ sơ thiết kế, vật liệu và các yêu cầu kỹ thuật của công trình hay không.
Giám sát không đơn thuần là đến công trường xem đội thợ đang làm gì. Người thực hiện cần đối chiếu giữa bản vẽ thiết kế và thực tế thi công, từ đó phát hiện những vị trí sai lệch để xử lý trước khi chuyển sang công việc tiếp theo.
Một số nội dung thường cần kiểm soát trong quá trình giám sát gồm:
✓ Vị trí và kích thước móng, cột, dầm, sàn
✓ Chủng loại và cách bố trí cốt thép
✓ Cao độ các tầng và cao độ hoàn thiện
✓ Kích thước cửa, cầu thang, ban công, ô thoáng
✓ Hệ thống điện và cấp thoát nước
✓ Chống thấm nhà vệ sinh, ban công, sân mái
✓ Vật liệu sử dụng tại công trình
✓ Các chi tiết kiến trúc ảnh hưởng đến hình thức hoàn thiện
Giám sát tốt giúp phát hiện sai lệch ngay khi vấn đề mới xuất hiện. Đây là thời điểm việc điều chỉnh thường đơn giản hơn nhiều so với khi hạng mục đã bị che kín hoặc hoàn thiện.
Nếu giám sát mang tính theo dõi xuyên suốt thì kiểm tra thi công thường tập trung vào một công việc, hạng mục hoặc thời điểm cụ thể. Mục đích là xác định thực tế thi công có phù hợp với hồ sơ và yêu cầu kỹ thuật trước khi tiếp tục triển khai hay không.
Ví dụ, trước khi đổ bê tông móng cần kiểm tra kích thước móng, tim trục, cao độ, cốt thép, thép chờ, lớp bê tông bảo vệ, cốp pha và hệ chống đỡ. Trước khi trát lại cần kiểm tra đường điện nước âm tường; trước khi lát khu vệ sinh cần kiểm tra chống thấm và độ dốc thoát nước.
Có thể hiểu ngắn gọn:
Giám sát = theo dõi quá trình thi công.
Kiểm tra = xem xét kỹ một hạng mục tại một thời điểm cụ thể.
Nghiệm thu được thực hiện khi một công việc hoặc hạng mục đã hoàn thành nhằm đánh giá và xác nhận phần việc đó có đáp ứng yêu cầu để chuyển sang công đoạn tiếp theo hay không.
Đây là bước đặc biệt quan trọng đối với các công việc sau khi hoàn thành sẽ bị che khuất. Một khi công đoạn tiếp theo đã được triển khai, việc kiểm tra và sửa chữa sẽ trở nên khó khăn hơn.
Ví dụ:
✓ Cốt thép móng cần được kiểm tra, nghiệm thu trước khi đổ bê tông
✓ Cốt thép dầm, sàn và cốp pha cần được kiểm tra trước khi đổ bê tông
✓ Điện nước âm tường cần được kiểm tra trước khi trát
✓ Chống thấm cần được kiểm tra trước khi lát hoặc hoàn thiện bề mặt
Do đó, nghiệm thu không nên chỉ thực hiện khi toàn bộ căn nhà đã xây xong. Trong quá trình xây dựng cần có nhiều mốc kiểm soát và nghiệm thu theo từng công việc, giai đoạn.
Điểm khác nhau chính nằm ở thời điểm, phạm vi và mục đích thực hiện. Ba hoạt động này bổ trợ cho nhau chứ không thay thế cho nhau.
Ví dụ khi thi công sàn bê tông, trong lúc thợ buộc thép, người giám sát theo dõi và đối chiếu cách bố trí thép với bản vẽ. Khi thép, cốp pha và các hệ thống kỹ thuật liên quan đã hoàn thành, công trình cần được kiểm tra và nghiệm thu trước khi tiến hành đổ bê tông.
Như vậy, giám sát giúp hạn chế lỗi trong lúc làm, kiểm tra giúp phát hiện sai lệch cụ thể, còn nghiệm thu là một mốc kiểm soát trước khi chuyển sang công đoạn tiếp theo.
Một căn nhà có thể đẹp về hình thức nhưng chất lượng sử dụng lâu dài lại phụ thuộc rất nhiều vào những phần mà sau khi hoàn thiện gia chủ không còn nhìn thấy. Đây chính là lý do việc giám sát và nghiệm thu nhà ở cần được thực hiện từ phần móng chứ không chỉ ở giai đoạn hoàn thiện.
Thép đặt sai vị trí sẽ bị bê tông che kín; đường điện nước làm sai sẽ nằm phía sau lớp trát; chống thấm xử lý không tốt đôi khi chỉ được phát hiện khi xuất hiện thấm dột; đường ống thoát nước sai độ dốc có thể chỉ bộc lộ sau một thời gian sử dụng.
Vì vậy, nguyên tắc quan trọng là kiểm tra chất lượng trước khi hạng mục bị che khuất, thay vì đợi đến khi căn nhà xây xong mới tìm lỗi.
Không phải thời điểm nào trong quá trình xây dựng cũng có mức độ quan trọng giống nhau. Gia chủ cần đặc biệt chú ý đến những giai đoạn liên quan đến kết cấu, hệ thống âm và các hạng mục khó sửa chữa sau khi hoàn thiện.
Dưới đây là 8 mốc kiểm tra quan trọng thường gặp trong quá trình xây dựng nhà ở.
Trước khi triển khai phần móng cần kiểm tra tim trục, khoảng lùi, kích thước công trình và cao độ theo hồ sơ.
Định vị là bước đầu tiên nhưng ảnh hưởng tới toàn bộ công trình. Nếu sai từ tim trục hoặc kích thước ban đầu, các tầng phía trên có thể bị ảnh hưởng theo.
Trước khi đổ bê tông cần kiểm tra kích thước móng, số lượng và đường kính thép, khoảng cách cốt thép, thép chờ cột, lớp bê tông bảo vệ và hệ cốp pha.
Đây là một trong những mốc không nên bỏ qua bởi sau khi bê tông được đổ, phần lớn cốt thép bên trong không còn có thể kiểm tra trực tiếp bằng mắt thường.
Tại mỗi tầng, hệ cột, dầm và sàn cần được kiểm tra trước khi đổ bê tông. Ngoài cốt thép và cốp pha, cần chú ý đến các vị trí kỹ thuật liên quan đã được thể hiện trong hồ sơ.
Các vị trí ống xuyên sàn, hộp kỹ thuật, cầu thang và chi tiết chờ cần được phối hợp trước. Tránh tình trạng đổ bê tông xong mới phát hiện thiếu và phải khoan, đục để bổ sung.
Khi xây tường cần đối chiếu vị trí tường, kích thước phòng và ô cửa với bản vẽ. Đồng thời kiểm tra độ thẳng, độ vuông góc, liên kết giữa tường với cột và các vị trí lanh tô cửa.
Một ô cửa sai vài centimet tưởng nhỏ nhưng có thể ảnh hưởng đến quá trình lắp cửa, hoàn thiện và bố trí nội thất sau này. Vì vậy, không nên đợi xây xong toàn bộ mới kiểm tra.
Điện và nước âm là những hệ thống cần được kiểm tra kỹ trước khi trát hoặc che kín. Cần đối chiếu tuyến ống, vị trí ổ cắm, công tắc, thiết bị vệ sinh, đường cấp nước và thoát nước với hồ sơ thiết kế.
Đặc biệt, nên chụp ảnh và lưu lại toàn bộ đường điện nước âm trước khi trát. Đây sẽ là tài liệu rất hữu ích khi cần khoan tường, sửa chữa hoặc cải tạo nhà sau này.
Gia chủ có thể tham khảo thêm bài viết “8 nguyên tắc thi công điện âm tường an toàn, đúng kỹ thuật” của Kiến Trúc HCG để kiểm tra chi tiết hạng mục này trước khi cho phép trát tường.
Nhà vệ sinh, ban công, sân mái, mái bằng và những khu vực thường xuyên tiếp xúc với nước là các vị trí cần đặc biệt chú ý đến chống thấm.
Sau khi hoàn thành lớp chống thấm cần tiến hành kiểm tra theo yêu cầu của hạng mục trước khi chuyển sang lát, ốp hoặc hoàn thiện. Nếu bỏ qua bước này, lỗi chống thấm có thể chỉ xuất hiện khi công trình đã đưa vào sử dụng.
Ở giai đoạn hoàn thiện, việc kiểm tra không chỉ dừng ở tiêu chí đẹp hay xấu. Cần quan tâm đến độ phẳng, độ vuông góc, cao độ và độ dốc thoát nước tại những vị trí cần thiết.
Những sai lệch ở giai đoạn này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến cảm nhận thẩm mỹ và trải nghiệm sử dụng hằng ngày của gia đình.
Trước khi công trình được đưa vào sử dụng, cần kiểm tra tổng thể các hạng mục đã hoàn thành. Những lỗi còn tồn tại nên được ghi nhận và xử lý trước khi kết thúc quá trình xây dựng.
Một số nội dung cần kiểm tra gồm tường – trần – sơn, cửa, sàn, thiết bị điện, thiết bị vệ sinh, cấp thoát nước, chống thấm, lan can, cầu thang, chiếu sáng và các chi tiết ngoại thất.
Có. Bản vẽ là cơ sở để đội ngũ thi công triển khai công trình, nhưng từ bản vẽ đến thực tế vẫn là một quá trình gồm rất nhiều công việc và con người tham gia.
Trong quá trình xây dựng có thể xuất hiện trường hợp đọc nhầm bản vẽ, thi công sai kích thước, thay đổi vật liệu hoặc tự xử lý một chi tiết khác với hồ sơ. Nếu không được phát hiện sớm, sai lệch nhỏ có thể ảnh hưởng đến những công việc phía sau.
Vì vậy, một bộ hồ sơ thiết kế rõ ràng cần đi cùng quá trình đối chiếu – giám sát – kiểm tra – nghiệm thu tại những thời điểm quan trọng để bản vẽ được triển khai đúng hơn ngoài thực tế.
Nghiệm thu không nên được thực hiện theo cảm tính hoặc chỉ quan sát xem công trình có “đẹp mắt” hay không. Căn cứ quan trọng để kiểm tra vẫn là hồ sơ thiết kế và các yêu cầu kỹ thuật của từng hạng mục.
Gia chủ nên ghi nhớ 5 nguyên tắc:
✓ Đối chiếu với hồ sơ: Không nghiệm thu chỉ bằng mắt thường hoặc kinh nghiệm cảm tính.
✓ Kiểm tra trước khi che khuất: Thép, điện nước âm, chống thấm và các phần kỹ thuật phải được kiểm tra đúng thời điểm.
✓ Chụp ảnh lưu hồ sơ: Lưu lại kết cấu, đường điện, đường nước và các chi tiết quan trọng trước khi bị che kín.
✓ Sai ở đâu xử lý ở đó: Không nên để nhiều công đoạn chồng lên nhau rồi mới quay lại sửa.
✓ Không chạy theo tiến độ: Không vì muốn thi công nhanh hơn mà bỏ qua những mốc kiểm tra cần thiết.
Mục tiêu của giám sát công trình không phải tìm lỗi để quy trách nhiệm cho đội thi công. Giá trị lớn nhất của giám sát là phát hiện vấn đề trước khi nó trở thành hậu quả khó khắc phục.
Một lỗi nhỏ phát hiện khi đang buộc thép có thể xử lý tương đối nhanh. Nhưng nếu cùng lỗi đó chỉ được phát hiện sau khi bê tông đã đổ, phương án xử lý có thể trở nên phức tạp hơn rất nhiều.
Tương tự, một vị trí ổ cắm chưa phù hợp có thể điều chỉnh trước khi trát. Nhưng sau khi tường đã hoàn thiện và sơn xong, cùng một thay đổi sẽ kéo theo việc đục, vá và hoàn thiện lại. Đây chính là giá trị thực tế của việc kiểm tra đúng thời điểm.
Một bộ hồ sơ thiết kế tốt không chỉ cần đẹp trên bản vẽ mà còn phải rõ ràng để đội ngũ thi công có cơ sở triển khai và gia chủ thuận tiện đối chiếu trong quá trình xây dựng.
Kiến Trúc HCG hướng đến việc thiết kế đồng bộ kiến trúc, kết cấu, điện và cấp thoát nước theo nhu cầu thực tế của từng gia đình. Trong quá trình xây dựng, việc kiểm tra và trao đổi tại những hạng mục quan trọng giúp hạn chế tình trạng thi công khác với phương án đã thống nhất.
Thiết kế đúng mới chỉ là bước đầu. Thi công đúng thiết kế mới quyết định công trình thực tế có đạt được chất lượng mong muốn hay không.
Trong đó:
Giám sát giúp kiểm soát quá trình.
Kiểm tra giúp phát hiện sai lệch tại từng hạng mục.
Nghiệm thu giúp xác nhận công việc đạt yêu cầu trước khi chuyển bước.
Thực hiện đầy đủ ba công việc này giúp gia chủ hạn chế rủi ro thi công sai, giảm nguy cơ phải đục phá sửa chữa và kiểm soát chất lượng ngôi nhà tốt hơn trong suốt quá trình xây dựng.
Nếu bạn đang chuẩn bị xây nhà và cần một bộ hồ sơ thiết kế rõ ràng để đội thợ dễ triển khai, đồng thời thuận tiện đối chiếu trong quá trình thi công, hãy liên hệ Kiến Trúc HCG để được tư vấn.
